تومولوس تپه باستانی

تومولوس تپه باستانی

تپه های باستانی از نظر معماری کُهن در سه دسته گورتپه ها (تومولوس) ، شهرتپه ها (سکونتگاه) و دژتپه ها (قلعه) قرار میگیرند که اصطلاحا به آنها تپه مصنوعی یا دستساز گفته میشود. در سراسر اوراسیا بخصوص محدوده های باستانی اینگونه تپه ها به وجود دارند و در ادامه مقاله ی تومولوس تپه باستانی به صورت تخصصی انواع تپه ها را مورد بررسی قرار میدهیم.

تومولوس چیست؟

تومولوس

تومولوس یا گورتپه نوعی تپه باستانی مصنوعی بوده که بر روی مقبره پادشاهان توسط معماران کُهن با استفاده از لایه های متنوع خاک و سنگ ساخته شده است. تومولوس ها در واقع نوعی آیین تدفین میباشند که از نظر ارتفاع (۹-۳۶متر)، مقام فرد متوفی و حجم اشیا عتیقه داخل آن با یکدیگر متفاوت هستند. در ادامه مقاله ی تومولوس تپه باستانی مواردی چون جهت ورودی، لایه های سازنده و تشخیص تومولوس از دیگر تپه ها را بررسی خواهیم نمود و به صورت کامل به آنها خواهیم پرداخت.

ورودی تومولوس

ورودی تومولوس

ورودی تومولوس و گورتپه ها بر اساس باورهای مذهبی مردم دوران باستان تعیین شده است، آنها عقیده داشتند که ورودی باید در جهت طلوع آفتاب صبح بوده (جنوب شرقی) و نور که نماد پاکییست به جسم ناپاک بتابد تا به تعالی برسد. نظریه دوم آن حقیقت را بیان میدارد که هر سمت از تومولوس دارای برآمدگی بیشتری از سنگ و خاک است آنجا درب دخول میباشد زیرا در طول تاریخ سازندگان همواره بر نقشه، طراحی و پوشیده شدن کامل ورودی تاکید داشته اند، در ادامه مقاله ی تومولوس تپه باستانی به شناسایی و چگونگی تشخیص تومولوس میپردازیم. 

شناسایی تومولوس

شناسایی تومولوس کدام تپه

تشخیص و شناسایی تومولوس از دیگر تپه ها کار دشواری نیست لذا شاخص های متعددی دال بر این موضوع هستند و با در نظر گرفتن ویژگی های زیر میتوان آن را یافت:

1. معمولا چشمه، نهر و رودخانه از کنار آن میگذرد که این قضیه به قوانین تدفینی و در دسترس بودن آب جهت ساخت تومولوس برمیگردد.

2. غالبا در سطح بلند، مشرف به دره و دشت است، این بحث نشان از احترام به فرد متوفی بوده و از طرفی برای جلوگیری از غارت تومولوس توسط عوامل غریبه میباشد.

3. عبادتگاهای تخریب شده ای مانند صومعه، کلیسا و کنیسه در نزدیکی آن است که اشاره به قدمت تومولوس، ارزش مقبره و اهمیت مذاهب در دوران باستان را دارد.

4. سفال های منقوش، خاکستر، کاشی های رنگی و انواع آجرهای شکسته کنار و بر روی تومولوس قرار گرفته اند که نشان از قدمت مقبره میدهند.

5. سنگ های غریب، تراش خورده و درختان کُهن مانند عرعر کنار آن هستند که تا به کنون همواره نمادی از قبور بوده اند و در قبرستان ها به کار رفته اند. در ادامه مقاله ی تومولوس تپه باستانی به ساختار و لایه های تشکیل دهنده تومولوس میپردازیم.

ساختار تومولوس

لایه های تومولوس

تومولوس ساختار پیچیده و منظمی دارد که طبق قواعد خاصی توسط معماران دوره های مختلف باستان شناسی ساخته شده است. در حالت کلی میتوان گفت که ساختار لایه های تومولوس از خارج به داخل عبارت است از:

1. لایه ای از گرد و خاک که شامل رسوبات بوده و سطح تومولوس را کاملا پوشانده است که در این لایه گیاهان و موجودات زنده قرار دارند.

2. لایه ای از خاک های رنگی (گچ) که از ایالت های مختلف تحت سلطه پادشاه به عنوان هدیه و پیشکش به این مکان اورده شده اند.

3. لایه ای مخلوط از خاک و سنگ که در واقع از همان منطقه و محدوده اطراف به دست آمده و بیشترین قسمت از ساختار تومولوس را شامل خواهد شد.

4. لایه ای سنگی که محافظ اصلی مقبره بوده و به صورت شش ضلعی، دایره و مکعب طراحی شده است. این لایه سقف، درب و راهرو اتاقک را میپوشاند.

5. لایه ای از جنس رس و خشت خام که سخت ترین بخش تومولوس بوده و مقبره را از ورود و نفوذ آب به طور کلی محافظت میکند.

6. آخرین لایه که همان دیواره های اتاقک اصلیست توسط ملات، سنگ نمک و ترکیبات خاکستری رنگ بسته شده است. مقبره پادشاهی در داخل اتاقک قرار گرفته و احتمالا با روش های خاصی در تابوت مومیایی شده است. در ادامه مقاله ی تومولوس تپه باستانی ، نمای داخلی تومولوس را بررسی میکنیم.

اتاقک تومولوس

داخل اتاق تومولوس

داخل محفظه سنگی اتاقکی وجود دارد که مقبره در داخل آن جای داده شده است در این اتاقک جسد پادشاه، لوازم جنگی، گنج و دفینه موجود است. کتیبه هایی که با خط میخی آنجا یافت میگردند همراه با نوشته های روی دیوار قدمت تومولوس را مشخص میکنند. نوعی ماده خاص که از ترشحات گیاهان کوهی و… به دست آمده بر روی دیوارها پاشیده شده و باعث میشود آب در آن نفوذ نکند. به سبب آنکه آب و هوا نمیتوانند در این اتاقک نفوذ کنند یک فضای بسته و آلوده به گاز های دفینه به وجود آمده است لذا بسیار خطرناک هست و ابتدا باید گاز تخلیه شود و سپس وارد شد.

دژتپه

قلعه تپه

دژتپه نوعی قلعه باستانی بوده که بر روی پشته ای از خاک و سنگ ایجاد شده است و به لحاظ استراتژی، معماری و طراحی کُهن از بهترین نوع قلعه ها در برابر هجوم بیگانگان هستند. اینگونه دژها بر روی تپه های دستساز یا طبیعی ساخته شده اند و در واقع داخل تپه بجز خاک چیزی نیست. تنها در برخی موارد چاهی جهت نگهداری مسکوکات، وسایل نظامی و غلات در داخل تپه حفر و پلمپ شده است. همچنین به مرور زمان هنگامی که قلعه تخریب شد ارتفاع تپه بیشتر و بیشتر میشود و قلعه به صورت کامل زیر خاک میرود.

شهرتپه

شهر تپه

شهرتپه نوعی شهر مسکونی باستانی بوده که بر روی تپه ای لحاظ شده است و دوره های مختلف باستان شناسی بر روی آن زندگی کرده اند. باید توجه داشت که به تدریج شهر در داخل تپه گم شده و پس از کاوش تپه مجددا شهر پدیدار میگردد. عبادتگاه، کاخ و … در اینگونه تپه ها به وضوع دیده میشود. وجود قبرستان در اطراف شهرتپه تقریبا حتمی است و جهت جنوب شرقیست. باید توجه داشت که اکثر ابزارهای تاریخی موجود در موزه ها از همین نوع تپه کشف و ضبط گردیده اند.

تومولوس تپه باستانی حفاظت شده

جرم تومولوس تپه ممنوع

تومولوس و تپه های باستانی طبق کنوانسیون جهانی یونسکو، جزو میراث باستانی حفاظت شده به شمار میروند. دولت های عضو این پیمان نامه موظف هستند که انواع تپه ها را از دستبرد دیگران نگهداری کرده و افراد خاطی را متحمل جریمه های جبران ناپذیری گردانند. کلیه گورتپه ها (تومولوس) خاورمیانه توسط ماهواره و میراث فرهنگی به ثبت رسیده اند و اکثرا نیز دارای سنسورهای امنیتی و رادارگیر میباشند. در نتیجه تپه هایی که ظاهرن در دسترس عموم هستند میتوان آنها تومولوس بدون گنج و دفینه نامید.

مطلب بعدی 👈 تله و طلسم گنج

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده − 9 =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: Content is protected !!